Triển lãm sông Tô là một trong số những sự kiện hiếm hoi trong chương trình triển lãm nghệ thuật dưới sự tài trợ của Trung tâm nghệ thuật Việt. Không tái hiện chiều dài lịch sử, hay những cảnh trí lãng mạn một thời của sông Tô Lịch, tác giả đi sâu khắc họa ấn tượng về một địa danh, mà từ lâu được coi là “con sông chết”.
Hiện thực nhức nhối
Hồi đó, chàng họa sĩ nghèo xứ Thanh Vũ Xuân Đông, vốn gắn bó với hạ lưu con sông Tô suốt thời gian trọ học thời sinh viên của trường Mỹ thuật, thường lang thang quanh khu vực này để chụp ảnh, ký họa… Anh đã chứng kiến sự ô nhiễm của nguồn nước, cũng như cuộc sống vất vả, xô bồ, chật hẹp của người dân và ghi lại trong ký ức của mình hình ảnh những bãi cọc ngổn ngang giữa đống bùn đen, khi người ta tiến hành nạo vét, kè sông.
 |
| Tác giả Vũ Xuân Đông trong triển lãm "Sông Tô". |
“Mỗi góc nhìn khác nhau, những cây cọc lại có những hình dạng khác nhau, xô lệch, bức bối…, gợi cho tôi nhiều xúc cảm. Tôi cứ nghĩ về những thân phận con người trong xã hội bị ô nhiễm như sông và cuộc sống trở nên khắc khổ. Nếu nhìn từ trên cao, cảnh tượng chen chúc, nhôm nhoam, xô lệch và bí bách… này còn khiến tôi liên tưởng đến quy hoạch đô thị ở Việt Nam”, Xuân Đông kể lại. Hàng cọc xiêu vẹo, lấm lem đó ấn tượng đến mức họa sĩ 35 tuổi này đã ví như những gốc cây bị đốn ngã ngổn ngang trong rừng già Tây Nguyên.
Một triển lãm hiếm hoi
Từng làm một bức vẽ tốt nghiệp về sông Tô trên sơn mài được đánh giá cao, Xuân Đông càng tự tin với con đường mình đang đi, dù tranh hiện thực không phải hướng đi mới. “Tôi tạo ra sự vận động trong nhịp điệu của những hàng cọc với mong muốn người ta phải quan tâm đến dòng sông và làm cho nó tốt đẹp hơn, nhất là kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long đang đến gần”, họa sĩ chia sẻ.
Với bút pháp biểu hiện trừu tượng, chủ yếu là nét và mảng đen trắng, vài bức xen những mảng đỏ, lam hiếm hoi… với chất liệu sơn dầu. Nhìn tổng thể, toàn bộ số tranh không u ám, dù câu chuyện mà họa sĩ kể mang đậm giá trị hiện thực. Điều đặc biệt, trong số những bức vẽ không hề có bóng dáng con người, chỉ xoáy sâu vào những khối màu, hàng cọc và bùn đen, phía sau những bức hình về sông Tô, gợi mở nhiều giá trị nhân văn.
 |
| Một tác phẩm trong triển lãm. |
Bắt đầu ấp ủ đề tài này từ năm 2000, nhưng Vũ Xuân Đông mới bắt tay vào vẽ bộ tranh năm 2000. Không thành công về mặt doanh thu, nhưng khá hài lòng với cơ hội được thể hiện ý tưởng của mình, họa sĩ Vũ Xuân Đông cho biết sẽ tiếp tục theo đuổi dòng tranh hiện thực. Tới đây, anh và những người bạn sẽ thành lập một nhóm sáng tác, lập xưởng làm việc và nơi trưng bày các tác phẩm với nhiều ý tưởng đa dạng.
